Kiểm tra pháp lý một công trình không nên bắt đầu bằng kết luận “có phép là an toàn” hoặc “không thấy giấy phép là trái pháp luật”. Cần xác định đúng công trình, bối cảnh đất, yêu cầu về giấy phép và hồ sơ của trường hợp cụ thể.
1. Xác định công trình đang được kiểm tra
Ghi nhận loại tài sản, hiện trạng, công năng và phạm vi xây dựng thực tế. Bước này giúp tránh đối chiếu giấy tờ của một hạng mục với một công trình khác.
2. Kiểm tra bối cảnh đất và hồ sơ đăng ký riêng
Đối chiếu thửa đất, mục đích sử dụng đất và thông tin tài sản gắn liền với đất trong hồ sơ hiện có. Tình trạng quyền sử dụng đất, tuân thủ xây dựng và việc đăng ký tài sản là các lớp kiểm tra riêng; một lớp không tự động chứng minh hai lớp còn lại.
3. Xác định công trình cần giấy phép hay thuộc trường hợp miễn
Luật Xây dựng 2025 đặt ra nguyên tắc phải có giấy phép trước khi khởi công, trừ các trường hợp được miễn theo Điều 43. Trang này không liệt kê toàn bộ trường hợp miễn; cần đối chiếu trang chuyên về phạm vi giấy phép và hồ sơ của công trình cụ thể.
4. Đối chiếu hồ sơ hoàn thành, tuân thủ và đăng ký
Kiểm tra giấy phép hoặc căn cứ miễn phép, hồ sơ thiết kế và chất lượng áp dụng, hiện trạng thực tế, cùng thông tin đăng ký tài sản. Nếu các tài liệu không thống nhất, thiếu tài liệu hoặc công trình đã thay đổi so với hồ sơ, cần chuyển sang người có chuyên môn hoặc cơ quan có thẩm quyền trước khi giao dịch.
